OWS του S.Zizek
Slavoj Žižek Occupy Wall Street Open Forum.9 Οκτώβρη, 2011.
(μετάφραση στα ελληνικά από Ιχθύ της Βαβελ)
Υπάρχει ένας κίνδυνος. Μην ερωτευτείτε τους εαυτούς σας, το πόσο καλά περνάμε εδώ. Οι γιορτές γίνονται εύκολα – το πραγματικό τεστ της αξίας τους, είναι ό,τι απομένει την επόμενη ημέρα, κατά πόσον η καθημερινή μας ζωή θα αλλάξει. Ερωτευτείτε την σκληρή και υπομονετική δουλειά – είμαστε η αρχή όχι το τέλος. Το βασικό μας μήνυμα είναι: Το ταμπού έσπασε, δεν ζούμε στον καλύτερο δυνατό κόσμο, μας επιτρέπεται ή μάλλον μας επιβάλλεται να σκεφτούμε εναλλακτικές. Υπάρχει μακρύς δρόμος μπροστά, και σύντομα θα πρέπει να απαντήσουμε στις πραγματικά δύσκολες ερωτήσεις- ερωτήσεις όχι για το τι δεν θέλουμε, αλλά για το τι ΘΕΛΟΥΜΕ. Ποια κοινωνική οργάνωση μπορεί να αντικαταστήσει τον υπάρχοντα καπιταλισμό; Τι είδους καινούργιους ηγέτες χρειαζόμαστε; Οι εναλλακτικές του 20 ουαιώνα προφανώς δεν λειτούργησαν.
Γι αυτό μην κατηγορείτε ανθρώπους και συμπεριφορές, το πρόβλημα δεν είναι η διαφθορά και η απληστία, το πρόβλημα είναι το σύστημα που σε ωθεί να είσαι διεφθαρμένος. Η λύση δεν είναι
“η Main street και όχι η Wall street” αλλά το να αλλάξουμε το σύστημα όπου η Main street δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς την Wall street. Προσέξτε όχι μόνο τους εχθρούς αλλά και τους ψεύτικους φίλους, που προσποιούνται ότι μας υποστηρίζουν, αλλά εργάζονται σκληρά για τη διάλυση της διαμαρτυρίας μας. Με τον ίδιο τρόπο που πίνουμε καφέ χωρίς καφεΐνη, μπύρα χωρίς αλκοόλ, παγωτό χωρίς λιπαρά, θα προσπαθήσουν να μας μετατρέψουν σε μια ακίνδυνη ηθική διαμαρτυρία. Αλλά ο λόγος που είμαστε εδώ είναι ότι μπουχτίσαμε από τον κόσμο στον οποίο το να ανακυκλώνεις τα τενεκεδάκια της κόκα-κόλας σου, να δίνεις κάνα δυο δολάρια σε φιλανθρωπίες, ή να αγοράζεις starbucks καπουτσίνο όπου το 1% πηγαίνει στα προβλήματα του τρίτου κόσμου είναι αρκετά για να μας κάνουν να νιώθουμε καλά. Αφού δώσαμε σε αναθέσεις την εργασία και τα βασανιστήρια, αφού τα γραφεία συνοικεσίων άρχισαν να παίρνουν εργολαβία ακόμα και τα ραντεβού μας, βλέπουμε ότι για πολύ καιρό επιτρέψαμε τις πολιτικές μας υποθέσεις κι αυτές να τις έχουν αναλάβει άλλοι – τις θέλουμε πίσω.
Θα μας πουν ότι είμαστε μη Αμερικανοί. Αλλά όταν οι συντηρητικοί φονταμενταλιστές σας λένε ότι η Αμερική είναι ένα χριστιανικό κράτος, θυμηθείτε τι είναι ο χριστιανισμός: Το άγιο πνεύμα, η ελεύθερη κοινότητα ισότητας πιστών που τους ενώνει η αγάπη. Εμείς εδώ είμαστε το Άγιο Πνεύμα, ενώ στην Wall Street είναι παγανιστές που λατρεύουν ψεύτικα είδωλα.
Θα μας πουν ότι είμαστε βίαιοι, ότι η ίδια η γλώσσα μας είναι βίαιη: occupation (κατοχή) κ.ο.κ.
Ναι είμαστε βίαιοι, αλλά μόνο με την έννοια που ο Γκάντι ήταν βίαιος. Είμαστε βίαιοι γιατί θέλουμε να βάλουμε ένα τέλος στον τρόπο με τον οποίο γίνονται τα πράγματα – αλλά τι είναι αυτή η καθαρά συμβολική βία σε σύγκριση με τη βία που χρειάζεται για να διατηρηθεί η ομαλή λειτουργία του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος;
Μας αποκάλεσαν χαμένους – αλλά πραγματικά χαμένοι δεν είναι εκείνοι στη Wall Street, εκείνοι δεν διασώθηκαν με εκατοντάδες δισεκατομμύρια από τα λεφτά μας; Σας αποκαλούν σοσιαλιστές – αλλά στην Αμερική, υπάρχει ήδη σοσιαλισμός για τους πλούσιους. Θα σας πουν ότι δεν σέβεστε την ιδιωτική περιουσία – αλλά οι σπέκουλες της Wall Street που οδήγησαν στο κραχ του 2008 έσβησαν περισσότερη κερδισμένη με κόπο ιδιωτική περιουσία από το να καταστρέφαμε εδώ μέρα και νύχτα, σκεφθείτε μόνο τα χιλιάδες σπίτια που κατασχέθηκαν..
Δεν είμαστε κομουνιστές, αν ο κομουνισμός είναι το σύστημα που δικαίως κατέρρευσε το 1990 – και θυμηθείτε ότι οι κομμουνιστές που βρίσκονται στην εξουσία σήμερα εξασκούν τον πιο ανηλεή καπιταλισμό (στην Κίνα). Η επιτυχία του καπιταλισμού που διοικείται από τον κινέζικο κομμουνισμό είναι ένα δυσοίωνο σημάδι ότι ο γάμος μεταξύ καπιταλισμού και δημοκρατίας πλησιάζει στο διαζύγιο. Η μόνη έννοια με την οποία είμαστε κομμουνιστές είναι ότι ενδιαφερόμαστε για τα κοινά – τα κοινά της φύσης, της γνώσης – που απειλούνται από το σύστημα.
Θα σας πουν ότι ονειρευόμαστε, αλλά οι πραγματικοί ονειροπαρμένοι είναι όσοι σκέφτονται ότι τα πράγματα μπορούν να πηγαίνουν έτσι επ’αόριστον, με ορισμένες μόνο διακοσμητικές αλλαγές. Δεν είμαστε ονειροπόλοι, είμαστε το ξύπνημα από ένα όνειρο που μετατρέπεται σε εφιάλτη. Δεν καταστρέφουμε τίποτα, είμαστε μόλις μάρτυρες πως το σύστημα σταδιακά αυτοκαταστρέφεται. Όλοι ξέρουμε την κλασική σκηνή στα καρτούν, ο γάτος φθάνει σε ένα γκρεμό, αλλά συνεχίζει να περπατάει, αγνοώντας ότι δεν υπάρχει έδαφος κάτω από τα πόδια του, κι αρχίζει να πέφτει μόνον όταν κοιτάζει κάτω και αντιλαμβάνεται την άβυσσο. Αυτό που κάνουμε είναι απλώς να υπενθυμίσουμε σε αυτούς που έχουν την εξουσία να κοιτάξουν κάτω..
Είναι λοιπόν η αλλαγή δυνατή; Σήμερα, το δυνατό και το αδύνατο είναι διαμοιρασμένα με παράξενο τρόπο. Στους τομείς των προσωπικών ελευθεριών και της επιστημονικής τεχνολογίας, το αδύνατο γίνεται αυξητικά δυνατό (ή έτσι μας λένε) «τίποτα δεν είναι αδύνατο», μπορούμε να απολαύσουμε το σεξ σε κάθε εκτροπή του, ολόκληρα αρχεία μουσικής, ταινίες και σειρές είναι εκεί για να τα κατεβάσουμε, το διαστημικό ταξίδι είναι εκεί για τον καθένα (με τα λεφτά…) μπορούμε να βελτιώσουμε τις φυσικές και διανοητικές μας ικανότητες μέσω παρεμβάσεων στο γονιδίωμα, όλα είναι δυνατά, ως και το τεχνογνωστικό όνειρο της επίτευξης της αθανασίας μετατρέποντας την ταυτότητά μας σε software. Από την άλλη, στον τομέα των κοινωνικών και οικονομικών σχέσεων, βομβαρδιζόμαστε συνεχώς με ένα «ΔΕΝ μπορείς»..δεν μπορείς να ασχοληθείς με συλλογικές πολιτικές πράξεις (που οπωσδήποτε θα καταλήξουν σε απολυταρχικό τρόμο), δεν μπορείς να προσκολληθείς στο παλιό κράτος πρόνοιας (σε κάνει μη ανταγωνιστικό και οδηγεί σε οικονομική κρίση), ή να απομονωθείς από την παγκόσμια αγορά κ.ο.κ. Όταν επιβάλλονται μέτρα λιτότητας, μας επαναλαμβάνεται ότι αυτό είναι που πρέπει απλά να γίνει. Ίσως ήρθε ο καιρός να ανατρέψουμε αυτές τις συντεταγμένες του τι είναι δυνατόν και τι είναι αδύνατον, ίσως να μην μπορούμε να γίνουμε αθάνατοι, αλλά μήπως μπορούμε να έχουμε περισσότερη αλληλεγγύη και περίθαλψη;
Στα μέσα του Απριλίου του 2011, τα μίντια μετέδωσαν ότι η κινεζική κυβέρνηση απαγόρευσε να προβληθούν στη τηλεόραση και στα σινεμά, ταινίες που είχαν να κάνουν με ταξίδια στον χρόνο και εναλλακτική ιστορία, με το επιχείρημα ότι αυτές οι ιστορίες θα εισήγαγαν μια ελαφρότητα σε σοβαρά ιστορικά ζητήματα – ακόμη και η φαντασιακή απόδραση σε μια εναλλακτική πραγματικότητα θεωρείται επικίνδυνη. Εμείς, στην φιλελεύθερη Δύση δεν χρειαζόμαστε τέτοιες ενδελεχείς απαγορεύσεις. Η ιδεολογία ασκεί επαρκή υλική εξουσία για να εμποδίσει εναλλακτικές αφηγήσεις της ιστορίας από το να γίνουν αποδεκτές με ένα μίνιμουμ σοβαρότητας. Είναι εύκολο για μας να φανταζόμαστε το τέλος του κόσμου – βλέπουμε πάμπολλα φιλμ αποκαλύψεως – αλλά όχι το τέλος του καπιταλισμού.
Σε ένα παλιό αστείο από την αποθανούσα Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας, ένας γερμανός εργάτης βρίσκει δουλειά στη Σιβηρία, και γνωρίζοντας πως όλη η αλληλογραφία διαβάζεται από τους λογοκριτές, λέει στους φίλους του. «Ας φτιάξουμε ένα κώδικα: αν το γράμμα που θα λάβετε είναι γραμμένο με απλό μπλε μελάνι, είναι πραγματικό, αν είναι με κόκκινο είναι ψεύτικο.» Μετά από κάνα μήνα, οι φίλοι του λαμβάνουν ένα γράμμα με μπλε μελάνι. «Όλα είναι θαυμάσια εδώ, οι αποθήκες γεμάτες, το φαγητό άφθονο, τα διαμερίσματα ευρύχωρα και με καλή θέρμανση, τα σινεμά δείχνουν δυτικές ταινίες, πολλά όμορφα κορίτσια είναι πρόθυμα για σχέσεις – το μόνο πράγμα που δεν υπάρχει είναι κόκκινο μελάνι.» Αυτή μήπως δεν είναι η κατάστασή μας μέχρι σήμερα; Έχουμε όλες τις ελευθερίες που θα ήθελε κανείς – το μόνο που λείπει είναι το κόκκινο μελάνι: Νιώθουμε ελεύθεροι διότι μας λείπει η ίδια η γλώσσα για να αρθρώσουμε την ανελευθερία μας. Αυτό που σημαίνει αυτή η έλλειψη κόκκινου μελανιού είναι, ότι σήμερα, όλοι οι όροι που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε την παρούσα σύγκρουση – «πόλεμος στον τρόμο», «δημοκρατία και ελευθερία», «ανθρώπινα δικαιώματα» κλπ είναι ΨΕΥΔΕΙΣ όροι, που συσκοτίζουν την αντίληψή μας για την κατάσταση αντί να μας επιτρέπουν να την στοχαστούμε. Εσείς εδώ δίνετε σε όλους μας κόκκινο μελάνι.
