Σωστε μας απο τους σωτηρες
του Σλαβοϊ Ζίζεκ 25 Μαϊου 2012 πηγή
μετάφραση Ιχθύς της Βαβέλ
Φανταστείτε μια σκηνή από μια δυστοπική ταινία που απεικονίζει την κοινωνία μας στο εγγύς μέλλον. Ένστολοι φρουροί περιπολούν τους μισοάδειους δρόμους του κέντρου τη νύχτα, σε κυνήγι για μετανάστες, εγκληματίες και πλάνητες. Όσους βρίσκουν τους βασανίζουν. Αυτό που φαίνεται σαν μια εξεζητημένη εικόνα του Χόλυγουντ είναι μια πραγματικότητα στην σημερινή Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια της νύχτας, μαυροντυμένες ομάδες πολιτοφυλακής της νέο φασιστικής κίνησης της Χρυσής Αυγής που αρνείται το ολοκαύτωμα – που κέρδισε 7 τοις εκατό των ψήφων, στις τελευταίες εκλογές, και είχε τη στήριξη, όπως ανέφερε, του 50 τοις εκατό της αθηναϊκής αστυνομίας – περιπολούν στους δρόμους και χτυπάνε όλους τους μετανάστες που μπορούν να βρουν: Αφγανοί, Πακιστανοί, Αλγερινοί. Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο η Ευρώπη αμύνεται την άνοιξη του 2012.
Το πρόβλημα με την υπεράσπιση του ευρωπαϊκού πολιτισμού εναντίον της απειλής των μεταναστών είναι ότι η αγριότητα της άμυνας είναι μεγαλύτερη απειλή για τον “πολιτισμού” από κάθε αριθμό μουσουλμάνων. Με φίλιους υπερασπιστές όπως αυτοί, η Ευρώπη δεν χρειάζεται εχθρούς. Πριν από εκατό περίπου χρόνια, ο G. K. Chesterton εξέφρασε το αδιέξοδο στο οποίο βρίσκονται οι επικριτές της θρησκείας : “Άνθρωποι οι οποίοι αρχίζουν να καταπολεμούν την Εκκλησία για χάρη της ελευθερίας και της ανθρωπότητας, στο τέλος καταλήγουν μακριά από την ελευθερία και της ανθρωπότητα αρκεί να καταπολεμήσουν την Εκκλησία … Οι κοσμικοί δεν τίναξαν στον αέρα τα θεία πράγματα· αλλά εκμηδένισαν τα κοσμικά πράγματα, αν αυτό τους παρηγορεί.” Πολλοί φιλελεύθεροι μαχητές είναι τόσο πρόθυμοι να πολεμήσουν τον αντιδημοκρατικό φονταμενταλισμό που καταλήγουν να διαχωριστούν από την δημοκρατία και την ελευθερία αρκεί να πατάξουν την τρομοκρατία.
Αν οι “τρομοκράτες” είναι έτοιμοι να συντρίψουν τον κόσμο ο ένας από αγάπη στον άλλον , οι δικοί μας πολεμιστές εναντίον της τρομοκρατίας είναι έτοιμοι να συντρίψουν τη δημοκρατία από μίσος για τον Μουσουλμάνο άλλον. Ορισμένοι από αυτούς αγαπούν τόσο την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, ώστε είναι έτοιμοι να νομιμοποιήσουν τα βασανιστήρια για να την υπερασπιστούν. Πρόκειται για μια αντιστροφή της διαδικασίας με την οποία φανατικοί υπερασπιστές της θρησκείας αρχίζουν να επιτίθενται στη σύγχρονη κοσμική νοοτροπία και καταλήγουν να θυσιάζουν τις δικές τους θρησκευτικές πιστοποιήσεις στην αγωνία τους να εξαλείψουν τις πτυχές του κοσμικού κράτους που μισούν.
Αλλά οι υπερασπιστές της Ελλάδας ενάντια στους μετανάστες δεν είναι ο κύριος κίνδυνος: είναι απλώς ένα υποπροϊόν της πραγματικής απειλής, της πολιτικής της λιτότητας που ήταν η καταδίκη της Ελλάδας Ο επόμενος γύρος των Ελληνικών εκλογών θα διεξαχθεί στις 17 Ιουνίου.
Το Ευρωπαϊκό οικοδόμημα μας προειδοποιεί ότι αυτές οι εκλογές είναι κρίσιμες: Κρίνεται όχι μόνο η τύχη της Ελλάδας, αλλά ίσως η τύχη της Ευρώπης στο σύνολό της Ένα αποτέλεσμα – το σωστό όπως ισχυρίζονται – θα επιτρέψει στην επίπονη αλλά αναγκαία διαδικασία της ανάκαμψης μέσω σκληρής λιτότητας να συνεχιστεί. Η εναλλακτική λύση – αν το “ακροαριστερό” κόμμα Συρζα κερδίσει – θα είναι μια ψήφος στο χάος, το τέλος του (Ευρωπαϊκού) κόσμου όπως τον γνωρίζουμε.
Οι Κασσάνδρες έχουν δίκιο, αλλά όχι με τον τρόπο που προτίθενται. Οι επικριτές του σημερινού μας δημοκρατικού καθεστώτος παραπονούνται ότι εκλογές δεν είναι σε θέση να προσφέρουν μια πραγματική επιλογή: Έχουμε αντ’ αυτού μια επιλογή μεταξύ κεντροδεξιάς και κεντροαριστεράς οι διαφορές στα προγράμματα των οποίων είναι σχεδόν δυσδιάκριτες. Στις 17 Ιουνίου, θα υπάρξει μια πραγματική επιλογή: το καθεστώς (Νέα Δημοκρατία και ΠΑΣΟΚ) στη μία πλευρά, Συριζα από την άλλη. Και, όπως συμβαίνει συνήθως όταν μια πραγματική δυνατότητα επιλογής προσφέρεται, το καθεστώς είναι σε κατάσταση πανικού: χάος, φτώχεια και βία θα ακολουθήσουν, αναφέρουν εάν γίνει η λάθος επιλογή. Και μόνο η δυνατότητα μιας νίκης του Συριζα λέγεται ότι έχει δημιουργήσει κύματα τρόμου στις διεθνείς αγορές.
Η ιδεολογική προσωποποιία έχει την τιμητική της Οι αγορές μιλάνε σαν να ήταν πρόσωπα, εκφράζοντας την “ανησυχία” τους για τι θα συμβεί εάν αποτύχουν οι εκλογές να παράγουν μια κυβέρνηση με εντολή να επιμείνει στο πρόγραμμα των ΕΕ-ΔΝΤ δημοσιονομικής λιτότητας και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Οι Έλληνες πολίτες δεν έχουν χρόνο να ανησυχούν για αυτές τις προοπτικές: ανησυχούν ήδη αρκετά για την καθημερινή τους ζωή, που γίνεται καταθλιπτική σε βαθμό πρωτοφανή στην Ευρώπη για δεκαετίες.
Αυτές οι προβλέψεις είναι αυτό – εκπληρούμενες και προκαλώντας πανικό τελικά καταφέρουν όσα απεύχονται. Αν ο Συριζα κερδίζει, το ευρωπαϊκό κατεστημένο ελπίζει ότι θα μάθουμε με τον σκληρό τρόπο τι συμβαίνει όταν γίνεται προσπάθεια να διακοπεί ο φαύλος κύκλο της αμοιβαίας συνενοχής μεταξύ της τεχνοκρατίας των Βρυξελλών και του αντιμεταναστευτικού λαϊκισμού..
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο Αλέξης ο Τσίπρας, ο ηγέτης του Συριζα, κατέστησε σαφές σε πρόσφατη συνέντευξη ότι πρώτη του προτεραιότητα, αν ο Συριζα κερδίσει, θα είναι να αντιμετωπισθεί ο πανικός: “Οι άνθρωποι θα κατακτήσουν τον φόβο. Δεν θα υποκύψουν; δεν θα δεχθούν τους εκβιασμούς.” Ο Συριζα έχει ένα σχεδόν αδύνατο καθήκον.
Η δική τους δεν είναι η φωνή της άκρας αριστεράς “τρέλας”, αλλά της λογικής που μιλάει για την τρέλα της ιδεολογίας της αγοράς. Στην ετοιμότητα τους να αναλάβουν την εξουσία, έχει εξαλειφθεί ο φόβος της αριστεράς για την εξουσία – έχουν το θάρρος να ξεκαθαρίσουν τα χάλια που δημιούργησαν άλλοι. Θα πρέπει να ασκήσουν έναν αξιοθαύμαστο συνδυασμό αρχών και πραγματισμού, δημοκρατικής δέσμευσης και ετοιμότητας για δράση, γρήγορα και αποφασιστικά όπου χρειάζεται. Αν θέλουν να έχουν έστω και μια ελάχιστη πιθανότητα επιτυχίας, θα χρειαστούν μια πανευρωπαϊκή αλληλεγγύη: όχι μόνο αξιοπρεπή μεταχείριση εκ μέρους κάθε άλλης ευρωπαϊκής χώρας, αλλά και πιο δημιουργικές ιδέες, όπως η προώθηση της αλληλεγγύης στον τουρισμό αυτό το καλοκαίρι.
Στις Σημειώσεις για τον ορισμό του πολιτισμού, ο T. S. Eliot παρατήρησε ότι υπάρχουν στιγμές που η μόνη επιλογή είναι μεταξύ αίρεσης και μη-πίστης – δηλ. , όταν ο μόνος τρόπος για να διατηρήσεις μια θρησκεία στη ζωή είναι να προβείς σε μια διαχωριστική τομή. Αυτή είναι η θέση στην Ευρώπη σήμερα. Μόνο μια καινούργια “αίρεση” – που εκπροσωπείται αυτή τη στιγμή από τον Συριζα – μπορεί να διασώσει ό,τι αξίζει από την ευρωπαϊκής κληρονομιά: δημοκρατία, εμπιστοσύνη στον άνθρωπο, ισότιμη αλληλεγγύη κ.λπ. Η Ευρώπη στην οποία θα καταλήξουμε αν ο Συριζα κερδηθεί στο παιχνίδι των χειρισμών είναι μια “Ευρώπη με ασιατικές αξίες” – η οποία, φυσικά, δεν έχει να κάνει με την Ασία, αλλά έχει πλήρως σχέση με την τάση του σύγχρονου καπιταλισμού να αναστείλει τη δημοκρατία.
Και εδώ είναι το παράδοξο που συντηρεί την “ελεύθερη ψήφο” στις δημοκρατικές κοινωνίες: είσαι ελεύθερος να επιλέξεις με την προϋπόθεση ότι κάνεις τη σωστή επιλογή.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, όταν επιλέγεται το λάθος (όπως όταν η Ιρλανδία απέρριψε το σύνταγμα της ΕΕ), η επιλογή αυτή αντιμετωπίζεται ως λάθος, και το σύστημα απαιτεί η “δημοκρατική” διαδικασία να επαναληφθεί ώστε το λάθος να διορθωθεί. Όταν ο Γιώργος Παπανδρέου, ο τότε Έλληνας πρωθυπουργός, πρότεινε ένα δημοψήφισμα σχετικά με την συμφωνία διάσωσης στην ευρωζώνη στο τέλος του περασμένου έτους, το δημοψήφισμα απορρίφθηκε ως εσφαλμένη επιλογή.
Υπάρχουν δύο βασικές εκδοχές για την Ελληνική κρίση στα μέσα μαζικής ενημέρωσης: η γερμανο -ευρωπαϊκή εκδοχή (οι Έλληνες είναι ανεύθυνοι τεμπέληδες, σπάταλοι, φοροφυγάδες κλπ, και πρέπει να τεθούν υπό έλεγχο και να διδαχθούν δημοσιονομική πειθαρχία) και η ελληνική εκδοχή (η εθνική μας κυριαρχία απειλείται από τη νεοφιλελεύθερη τεχνοκρατία που επιβάλλουν οι Βρυξέλλες). Όταν κατέστη αδύνατο να αγνοούμε τη μοίρα του ελληνικού λαού, μια τρίτη εκδοχή προέκυψε: οι Έλληνες τώρα παρουσιάζονται ως θύματα ανθρωπιστικής κρίσης και χρειάζονται βοήθεια, σαν ένας πόλεμος ή μια φυσική καταστροφή να είχε πλήξει τη χώρα. Παρότι και οι τρεις εκδοχές είναι ψευδείς, η τρίτη είναι πιθανότατα η πιο αηδιαστική. Οι Έλληνες δεν είναι παθητικά θύματα: είναι σε πόλεμο με το ευρωπαϊκό οικονομικό κατεστημένο, και αυτό που χρειάζονται είναι η αλληλεγγύη στον αγώνα τους, διότι είναι και δικός μας αγώνας
Η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση. Είναι ένας από τους κύριους χώρους δοκιμών για το νέο κοινωνικό-οικονομικό μοντέλο που θα έχει δυνητικά απεριόριστη εφαρμογή: μια από-πολιτικοποιημένη τεχνοκρατία στην οποία οι τραπεζίτες και άλλοι εμπειρογνώμονες επιτρέπεται να κατεδαφίζουν τη δημοκρατία. Σώζοντας την Ελλάδα από τους λεγόμενους αυτόκλητους σωτήρες, σώζουμε ταυτόχρονα την Ευρώπη.
25 Μαϊου 2012
